Ik reis vaak en geniet dan van nieuwe geuren, kleuren en smaken en ben ik nieuwsgierig naar het verhaal achter wat ik zie, ruik en proef. Andere landen hebben vaak ook veel te bieden als het gaat om kruidenwijsheden, gebruiken en bovendien ook culinaire toepassingen van kruiden en (wilde) planten.
Tijdens een trektocht door het Annapurna-gebergte van de Himalaya’s van Nepal, heb ik dankzij mijn gids Krishna kennis kunnen maken met diverse bijzondere Nepalese medicinale kruiden en planten. Sommige zijn zelfs zo bijzonder, zoals bijvoorbeeld een knoflooksoort die alleen boven de 4200 meter hoogte groeit, dat er veel geld voor wordt betaald door China en India om er Ayurvedische medicijnen van te maken. De meeste Nepalezen die te midden van deze kruiden in de bergen wonen, hebben hier geen weet van. Er zijn duizenden kruiden en planten Nepal, maar ook bijzondere paddenstoelen en berg-honing. Te veel om allemaal toe te lichten. Ik zal er een paar toelichten die we tijdens de trekking  tegenkwamen of bespraken. Tijdens mijn verblijf in Nepal dronk ik dagelijks heerlijk verwarmende  kruidentheeën, lees er hier meer over, en (maak ze zelf!) in het artikel Helende kruidentheeen van Nepal.
Deze ervaring voeg ik toe aan mijn ‘Over de Heg – opdrachten’ voor mijn opleiding tot Herborist aan Kruidencentrum De Sprenk.
© De Herborist van Aalden. Nepal kruiden. Kim Voets in de Himalaya's

De herborist in Nepal

Jaar: 1 (2023-2024)
Door: Kim Voets, leerling herborist
Opdracht: Over de Heg, medicinale natuurschatten van Nepal

NEPALESE KRUIDEN

Volgens de NARC is Nepal is rijk aan geneeskrachtige planten omdat het een verscheidenheid aan klimaten en grondsoorten heeft die de plantengroei ondersteunen. Enkele van de bekendste geneeskrachtige planten uit Nepal is de kurkumaplant (8)De voornaamste werkzame stof in kurkuma is de curcumine. In de loop der jaren is er veel vooruitgang geboekt in het onderzoek van curcumine als biologisch actief middel bij kwaadaardige tumoren, de ziekte van Alzheimer, hematologische ziekten en virale infectieziekten. (4, Pubmed artikel).

De geneeskrachtige en aromatische planten (MAP’s) die Nepal is rijk,  komen voor op de Tarsi-vlakte die op 60 meter hoogte vanaf zeeniveau ligt,  tot in de Himalaya-regio, op 5000 meter hoogte. Van de 1624 soorten die zijn geïdentificeerd met geneeskrachtige en aromatische eigenschappen, worden ruim 80% van de ruwe kruiden geëxporteerd naar India, China en andere landen (8).

In dit artikel licht ik een aantal kruiden en andere medicinale natuurschatten toe, die we tijdens mijn trekking tegenkwamen of bespraken. 

De Herborist van Aalden. Nepal kruiden. Dichroa febrifuga

Dichroa fibrifuga (Tibetaanse hortensia)

De dichroa is een traditioneel geneeskrachtig kruid dat wordt toegepast bij de behandeling van malaria en enkele andere infectieziekten, hiervoor wordt de wortel en het blad gebruikt. Recentelijke onderzoeken richten zich nu ook op de ontstekingsremmende werking (vergelijkbaar met diclofenac) van de extracten uit de bladeren van Dichroa febrifuga (2).

Dichroa febrifuga is een belangrijk kruid in de traditionele Chinese geneeskunde, waar het wordt beschouwd als een van de 50 fundamentele kruiden (4). Aangenomen wordt dat de alkaloïden febrifugine en isofebrifugine verantwoordelijk zijn voor de antimalaria-effecten (4). In traditionele kruidengeneeskunde wordt het gebruikt in combinatie met andere planten zoals Glycyrrhiza glabra (Zoethout), Ziziphus jujuba (Chinese dadelboom) en Zingiber officinale (gember) en ook met Artemisia annua (Zomeralsem) bladeren, de Curcuma longa wortel (Kurkuma) en Piper nigum (zwarte peper) zaden.

© De Herborist van Aalden. Nepal kruiden. Sishnu / Urtica dioica / Grote Brandnetel

Sishnu, stinging nettle  (Urtica dioico) Grote brandnetel

Brandnetelsoep ‘Sishnu’, van de jonge groene toppen is regelmatig te vinden op de Nepalese menukaart en bij de Nepalezen thuis. De soep wordt ook voor medicinale doeleinden gegeten ter ondersteuning van de nieren. Ook in de wersterse kruidengeneeskunde wordt de brandnetel toegepast ter ondersteuning en genezing van de urinewegen en is onder andere vochtdrijvend, ontstekingsremmend en weerstand verhogend (3).

© De Herborist van Aalden. Nepal kruiden. Persicaria Chinensis

Duizendknoop (Persicaria Chinensis / Knotweed)

© De Herborist van Aalden. Mijn gids Krishna en Dal Bhat

Gids Krishna met Dal bhat
Het oranje goedje vooraan is de ‘pickle’

Dit veel voorkomend (on)kruid kan groeien tot zo’n 3300 meter boven zeeniveau en is met name in het wild terug te vinden in bosranden, open bos, bij rivieroevers en aan de rand van (thee)plantages. De vruchten kunnen worden gegeten en hebben een zure smaak. De bloemblaadjes worden blauwzwart en vlezig en omsluiten de zaden terwijl ze rijpen – ze kunnen als vrucht worden gegeten-.

In Nepal worden de zachte bladeren en jonge scheuten soms in een ‘pickle’, een ferment met behulp van zout. De pickle wordt onder andere gegeten bij Dal bhat, een typisch Nepalees linzengerecht met rijst. 

Voor inwendig gebruik wordt een afkooksel van de plant gebruikt als middel om jezelf te ‘detoxen’. Uitwendig wordt het afkooksel gebruikt om eczeem bij de oren te behandelen. Het sap van de plant wordt gebruikt bij de behandeling van oogziekten.

De bladeren hebben een antibacteriële werking. Het sap wordt het gezien als een effectief middel voor de behandeling van furunculose (steenpuisten), krentenbaard, hoofdhuidkorsten, koortsblaasjes, eczeem en huidinfecties door streptokokken. Het sap wordt dan al dan niet met behulp van een compres lokaal aangebracht (10).

© De Herborist van Aalden, Banmara

Banmara / Ageratina (Eupatorium adenophorum Spreng / Ageratina adenophora)

Ageratina behoort tot de composietenfamilie en is in Nepal eerder een plaag dan een zegen, want de plant woekert er flink op los. Voor dieren zoals paarden, blijkt de plant giftig zijn. In de inheemse geneeskunde wordt het blad als verband gebruikt om wonden te helen. Volgens gids Krishna wordt het blad gekneusd, het sap dat eruit komt heelt wonden. De werkzame stoffen in het blad worden ook ingezet bij jeuk, mazelen, huidziekten en baarmoederbloedingen. Het blad heeft een antibacteriële en adstringerende, ofwel ‘samentrekkende’ werking. Dit betekent dat het blad stoffen bevat die het verlies van bloed, slijm en andere lichaamsvloeistoffen tegengaan (9). Bij inname werkt het kruid volgens Krishna laxerend. (1) 

De Herborist van Aalden, Chiraito Nepal

Chiraito (Swertia chirata) / Chiretta)

Chiraito is een van de belangrijkste Ayurvedische geneeskrachtige planten in Nepal en als exportmiddel naar landen daarbuiten. Dit kruid groeit  in het Himalaya-gebied tussen 1500 meter tot 3000 meter hoogte in de bossen. Chiraito behoort tot de familie van de Gentianaceae (Gentiaanfamilie) en bevat net zoals de Gele Gentiaan (hét bitterstofkruid) heel veel bitterstoffen.

Chiraito wordt gebruikt voor het genezen van verschillende ziekten. Lokaal wordt deze plant gegeven tegen malariakoorts. Malaria komt niet voor in de  Himalaya van Nepal, maar wel in  Pokhara en Kathmandu. De plant wordt een nacht in water gedompeld en het bittere sap wordt de volgende ochtend gedronken. Het wordt ook gebruikt bij veel voorkomende aandoeningen zoals hoest, verkoudheid en koorts. Deze plant is bitter met een scherpe smaak; het wordt gebruikt als een samentrekkend tonicum en maagzuur. Het verlicht ontstekingen en verbetert het gezichtsvermogen. Het wordt gegeven als een kalmerend middel tijdens de zwangerschap. Chiraito wordt ook gebruikt bij gewrichtspijn, schurft, leucoderma, huidziekten, astma, maagzweren, chronische koorts en nog veel meer(5). Uit onderzoek blijkt dat de ‘xanthonen’, welke behoren tot de  polyfenolen (deze geven een plant kleur) en flavonoïden (een verzamelnaam voor verschillende krachtige antioxidanten, die onze cellen en weefsels beschermen en de strijd aangaan met vrije radicalen die deze bedreigen) uit de Swertia chirata kan werken als een chemotherapeutisch middel bij celdoding bij borstkanker (4).

© De Herborist van Aalden, Satuwa

Satuwa (Paris polyphylla)

Volgens gids Krishna groeit dit kruid alleen in het Himalaya-gebied tussen Gandruk dat op 1900 meter hoogte boven zeeniveau en Tadapani  dat 2590 meter ligt. Er wordt een poeder van de wortel gemaakt. (1)

Veel boeren in de hooglanden van Oost-Nepal zijn overgestapt van het traditionele gewassen zoals: maïs, gierst, aardappelen en boekweit, op het commercieel telen van kruiden zoals Satuwa vanwege de hogere opbrengsten. Eerder produceerden boeren ook veel Chiraito, een ander traditioneel geneeskruid, dat ik in artikel beschrijf. Een plotselinge daling van de marktwaarde van het Chiraito, was voor veel boeren aanleiding om over te stappen op de Satuwa. Tot 2007 werd Satuwa werd beschouwd als gras en onkruid, dus mensen verwaarloosden het, maar het is inmiddels een duur kruid geworden

De Satuwa-plant wordt gebruikt als pijnstiller, heeft een krampstillende werking en kan dienen als  medicijn om difterie en epidemische Japanse B-encefalitis te behandelen. Een mengsel van de wortels en wortelstokken kan worden gebruikt om giftige slangen- en insectenbeten te behandelen. Het kruid wordt voornamelijk geëxporteerd naar India en Bangladesh.  (13)

Uit Chinees onderzoek (2022) blijkt  dat Paris polyphylla door acht etnische minderheden in het land als medicinale plant wordt gebruikt. In totaal werden er 62 ervaringsgerichte, effectieve recepten, waaronder 29 eenvoudige recepten en 33 samengestelde recepten met ‘Satuwa’, geanalyseerd op hun indicaties, traditionele verwerkingsmethoden, medicinale compatibiliteit en toedieningsdoses. Dit bracht 26 actieve componenten uit de Satuwa aan het licht, waaronder 19 steroïde saponinen die in staat waren weerstand te bieden aan: kanker, steenpuisten, karbonkels, abcessen, bacteriën, ontstekingen en het stoppen van bloedingen. Deze studie bewees ook de werkzaamheid van Paris polyphylla bij de behandeling van kanker en ziekten van het ademhalingsstelsel, het spijsverterings- en urinewegstelsel. (4, Pubmed)  

OVERIGE KRUIDEN EN NATUURPRODUCTEN

© De Herborist van Aalden, forest rock honey Nepal

Honing (Forest rock honey)

Nepalese ‘imkers’ ofwel honey hunters wagen hun leven door tegen de stijle rotswanden omhoog te klimmen. De aan deze stijle rotsen hangende bijenkorven worden in een mand aan een met touw gedaan, nadat de bijen er met rook, soms verspreid met behulp van een vliegtuig eruit zijn gegaan.
De honing is erg duur en kan slechts in hele kleine hoeveelheden genuttigd worden. Van grotere hoeveelheden kan men ‘dronken’ worden (1). Wat de honing populair maakt als psychedelische drugs. Dit is vanwege de nectar uit de Rhodondendronbloemen die een neurotoxische stoffen bevat, die in de honing die de bijen ervan maken achterblijven. De honing wordt ook wel psychedelische honing genoemd. De honing wordt al eeuwen gebruikt als middel tegen een hoge bloeddruk, is stressverlagend, schijnt te helpen bij darmproblemen en kan dienen als lustopwekker.

PADDENSTOELEN, KNOFLOOK & ANDERE KRUIDEN

Gids Krishna vertelde me over zo veel meer interessante kruiden en ook paddenstoelen. Het meerendeel wordt aan China en India worden verkocht om er Ayurvedische geneesmiddelen van te maken. Helaas kon ik niet overal foto’s van maken, veel paddenstoelen groeien in de Nepalese zomer en ik bezocht het land in december en januari en Himalaya-knoflook groeit in hogere regionen in de Himalaya dan ik ben geweest. Toch bespreek ik er hier graag een aantal van, omdat ze een belangrijk natuurlijk-medicinaal (export)product van Nepal zijn.

YARSAGUMBA  (Cordyceps militaris) (1)

Yarsagumba wordt vanwege zijn geneeskrachtige eigenschappen beschouwd als een van de meest waardevolle en daarmee duurste paddenstoelen ter wereld. Het is begeerd, met name op de Chinese medicinale markt. Geschriften uit Tibet en China, daterend uit 618 tijdens de Tang-dynastie, documenteren deze bijzondere soort die ’s zomers in een plant verandert en ’s winters weer een dier wordt’ al. Deze verhalen belichten de unieke levenscyclus van Yarsagumba, die begint als een rups (Hepialus humuli, de Hopwortelboorder), welke geïnfecteerd wordt door paddenstoelensporen. Deze sporen mummificeren de rups en groeien uit tot paddenstoelen, waarbij het onderste deel van Yarsagumba uit de dode rups bestaat, en het bovenste deel een paddenstoel betreft.
Het medicinaal gebruik van Yarsagumba is uitgebreid geregistreerd. Lokale gemeenschappen gebruikten het traditioneel als een tonicum. Wetenschappelijke studies naar de geneeskrachtige waarden bevestigen dat yarsagumba potentiële kankerbestrijdende en ontstekingsremmende eigenschappen bezit, en ook waardevol kan zijn in de behandeling van astma en hoge bloeddruk. Deze onderzoeken hebben eraan bijgedragen deze Himalayaanse paddenstoelensoort wereldwijd bekendheid te geven. (11)
Een tonicum is een middel dat wordt gebruikt om de algehele vitaliteit en kracht van het lichaam te verhogen. Het is vaak een bereiding die ingrediënten bevat die als stimulerend of versterkend worden beschouwd voor de lichamelijke of geestelijke gezondheid. Tonica kunnen invloed hebben op het hele lichaam of gericht zijn op specifieke organen of systemen.
In de traditionele geneeskunde worden tonica gebruikt om het immuunsysteem te versterken, de energieniveaus te verhogen, het uithoudingsvermogen te verbeteren, en bij te dragen aan het herstel na ziekte of vermoeidheid. Ze kunnen ook worden ingezet als middel ter preventie van kwalen door het lichaam weerbaarder te maken.
Tonica kunnen onder andere kruiden, mineralen, vitaminen, en andere voedingsstoffen bevatten, afhankelijk van de culturele achtergronden en specifieke doeleinden waarvoor ze worden gebruikt. Yarsagumba wordt bijvoorbeeld in de traditionele Chinese en Tibetaanse geneeskunde als een krachtig tonicum gezien.

REISHI  (Ganoderma lucidum / Lingzhi)  (1)
De populaire eetbare paddenstoel Ganoderma lucidum (Reishi) wordt op grote schaal gebruikt voor de algemene bevordering van de gezondheid en ‘longevity’, -een lang leven- in Aziatische landen. Het gedroogde poeder van Ganoderma lucidum was in het oude China populair als chemotherapiemiddel tegen kanker. Wetenschappelijk onderzoek en experimenten met kankercellen, toonden onder andere aan dat Ganoderma lucidum kankerbestrijdende activiteiten heeft en mogelijk therapeutisch kan worden ingezet als een alternatieve therapie bij borst- en prostaatkanker.  (4, Pubmed)

Omdat deze eeuwenoude medicinale paddenstoel zo gewaardeerd wordt in Azië om zijn gezondheidsbevorderende eigenschappen, vormt de handel erin inmiddels een wereldwijde miljardenindustrie. In Nepal, waar het pas sinds een decennium industrieel verhandeld wordt, is de vraag zowel binnenlands als mondiaal sterk gestegen, met een jaarlijkse oogst van 4-10 ton (anno 2022), voornamelijk geëxporteerd naar China. Ondanks het commerciële succes, zijn de  royalty’s opgelegd door de Nepalese overheid en is de kennis van de lokale autoriteiten over de Ganodermamarkt minimaal. De aanvoer komt grotendeels uit de natuurlijke voorraad van de provincies ‘Karnali’ en ‘Far West’, andere regio’s zijn nog niet volledig benut. Er liggen weliswaar kansen in andere gebieden om de opbrengst en waarde te vergroten, maar duurzaam beheer is een uitdaging gezien de overexploitatie en onhoudbare oogstmethoden van de paddenstoel. Een sterk monitoringsysteem en de ontwikkeling van kunstmatige teelt zijn noodzakelijk voor langetermijnbehoud. (12) (Asian Journal of Mycology)

HIMALAYA KNOFLOOK (Allium sativum / Lasuna)
De echte Himalaya knoflook groeit volgens mijn gids alleen vanaf  4200 meter boven zeeniveau en hoger.  De meeste oogst van de knoflook gaat naar China en India, alwaar en Ayurvedische medicijnen van worden gemaakt. De meeste Nepalezen weten eigenlijk niet  wat ermee te doen (1).  
Lasun wordt gebruikt om talrijke ziekten te behandelen. Ook toont onderzoek aan dat extracten verkregen uit de knoflook kankercellen in de dikke darm, bepaalde borstkankercellen en longcarcinoomcellen anti -tumor en groeiremmende effecten hebben. (4, Pubmed)

NEPALESE KARDEMOM (Amomum Subulatum)
Lees meer over kardemom in het artikel: De helende kruidentheeën van Nepal.

© De Herborist van Aalden, Kardemom

Nepalese kardemom

JATAMANSI (Narduskruid / Nardostachys jatamansi)
Jatamansi, bekend als Narduskruid, behoort tot de Kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae) en de Valeriaanfamilie (Valerianaceae), en is inheems in de Himalaya van China, Nepal, Afghanistan en Noord-India. Deze soort is opgenomen op de Rode Lijst van de International Union for Conservation of Nature (IUCN) vanwege zijn zorgwekkende status. Jatamansi groeit op hoogtes van 3000 tot 5000 meter boven zeeniveau en is rijk aan etherische olie in de wortelstok. De wilde vorm van de plant is zo teruggelopen dat hij wordt beschermd tegen internationale handel onder de Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES), alhoewel gecultiveerde exemplaren nog verhandeld mogen worden (1) (6).

Al eeuwen wordt Nardostachys jatamansi gebruikt in de ayurvedische en homeopathische geneeskunde, en het vindt nu ook toepassing in de moderne medische industrie. In de ayurveda worden de wortelstokken gebruikt als bitter tonicum, stimulans, krampstillend middel en bij de behandeling van epilepsie en hysterie. Farmacologische studies tonen diverse heilzame effecten van Jatamansi aan: antischimmel, lever- en galblaasbescherming, effect op het centrale zenuwstelsel, anticonvulsief, neuroprotectief, anti-Parkinson, antioxiderend, antidiabetisch, kalmerend en anti-oestrogeen. Verder wordt Jatamansi geassocieerd met: bloeddrukverlaging, de behandeling van bepaalde hartritmestoornissen, astma en het heeft anti-worm- en antibacteriële eigenschappen (4 , Link)

Bronnen:
(1) Himalaya Gids Krishna
(2) Plants for a future: Dichroa febrifuga
(3) Reader Opleiding tot Herborist ‘geneeskrachtige kruiden’ De Sprenk
(4) Pubmed central, National Library of Medicine
(5) Asia Network for Sustainable Agriculture and Bioresources https://www.ansab.org.np/storage/product/ansab-chiraito-paper-1611038038.pdf
(6) Wikipedia
(7) Government of Nepal. Ministry of Industry, Commerce and Supplies. Trade and Export Promotion Centre. Medicinal herbs and plants. https://nepaltradeportal.gov.np
(8) NARC: Nepal Agriculture Research Council
(9) Atlansis Press: Pharmacognostic study of the leaf of Ageratina adenophora
(10) Useful Tropical Plants: Persicaria Chinensis
(11) ISIF Asia Magazine: Issues and Challenges faced by Yarsagumba Harvesters in Dolpa, Nepal
(12) Asian journal of Mycology, via Research gate.net
(13) Kathmandu Post: Satuwa

 

Vindt je dit interessant? Ontdek meer!

Meld je aan voor mijn nieuwsbrief. Ik inspireer je graag!

© 2024 Kim Voets | De Herborist van Aalden | Alle rechten voorbehouden